To make= to create
something that didn't exist comes into being

خلق چیزی که قبلاً وجود نداشته است./ بوجود آوردن/ درست کردن

درست کردن (صبحانه ، ناهار،شام)

 make breakfast, lunch, dinner, dessert

تلفن کردن
make a telephone call

همهمه کردن / شلوغ کردن
make a fuss, a scene

شلوغ کردن
make a mess

سر و صدا کردن
make noise, a sound

وعده کردن
make an appointment

فرض کردن
make an assumption

سعی کردن/تلاش کردن
make an attempt

تغییر ایجاد کردن
make changes

انتخاب کردن
make a choice

مقایسه کردن
make a comparison

شکوه کردن
make a complaint

تصمیم گرفتن
make a decision

تقاضاکردن
make a demand

تفاوت کردن
make a difference

سعی کردن/تلاش کردن
make an effort

استثنا کردن
make an exception

عذر آوردن
make an excuse

دوست پیدا کردن
make friends
کسی را مسخره کردن

make fun of someone

داوری کردن
make a judgment

قانون وضع کردن
make a law

اشتباه کردن
make a mistake

تقدیم کردن
make an offer

برنامه وضع کردن
make plans

پیشرفت کردن
make progress

وعده کردن
make a promise

درخواست کردن
make a request

سخنرانی/نطق کردن
make a speech

پیشنهاد کردن
make a suggestion

وقت کردن
make time

عزم کـــردن
make a will

عشق و حال کردن
make love

صلح کردن
make peace

جنگ بپاکردن
make war

دخل و خرج را بهم آوردن
make ends meet

سهم خودرا اداکردن
make a contribution

پول پیدا کردن
make money

سودکردن
make a profit

پرداخت کردن
make payments

به احسن وجه استفاده کردن
make the best of it, make the most of it

مجبـــــــــور کردن/ باعث شدن/واداشتن

کسی یا چیزی را....کردن

= to force; to cause

دوست دارم مامان را خوشحال کنم.

I like to make Mama happy.

دانشجویان را به کار وادار.
Make the students do their work.

آن ها را بنشان.
Make them sit down.

مطلب را روشن کرد
He made it clear.

 مطلب را روشن کرد
He made it known.

رسیدن / شدن= to reach

to make it in time     زودتررسیدن
We made it to New York in just under four hours.ظرف کمتر ازچهار ساعت به نیویورک رسیدیم
He made colonel.سرهنگ شد.
She made the team.به تیم رسید.
She will make a fine doctor.یک پزشک خوبی خواهد شد.
Two and two makes four.دو با دو میشود چهار                                 .
We will make do with what we have. = We will reach our goal even if we don't have everything we would like to have.حتی اگر آنچه می خواهیم نداشته باشیم هم به اهدافمان می رسیم.

Idioms ( with MAKE):

To make oneself at home to act with as much freedom as if one were at home

To make believe to pretend تظاهرکردن

To make one's blood boil to make sb angryخون کسی را جوش آوردن

To make ends meet manage with money one has even if it is not too muchدخل و خرج بهم رساندن

To make do and mend to manage to continue to use old things instead of buying new things با وسایل کهنه ساختن

To make free with sth to use it without permission بدون اجازه استفاده کردن

To make haste to hurry عجله کردن

To make a go of sth to be successful موفق بودن

To make headway to make progress  پیشرفت کردن

To make one's mouth water to cause one to have a strong desire دهان کسی را آب انداختن

To make a mountain out of a molehill to treat sth as difficultاز کاه کوه ساختن

To make much ado about nothing to make a great fuss about a small thing هیاهو کردن بخاطر هیچ و پوچ

To make a name for oneself to become famous اسم در کردن

To make neither head nor tail of sth not to be able to understand it از سروته چیزی سر در نیاوردن

do= to perform

انجام دادن

= auxiliary verb

فعل کمکی ( برای سوالی ، منفی کردن و پاسخ به جملات)

Do you have any children?

آیا بچه ای هم دارید؟
Yes, I do.  No, I don't.

بله، دارم. / نه ، ندارم.
Did you do the shopping?

آیا خرید کردی؟
Yes, I did.  No, I didn't.

بله ، خرید کردم. نه ، خریدم نکردم.
They did the shopping, didn't they?

To do = to manage

Will this book do? = Can you manage with this book?آیا از عهده ی این کتاب بر می آیی؟
It will have to do.= I have no better alternative.چاره ی دیگری ندارم.

Idioms ( with DO):

To do someone to cheat him کسی را سر   کیسه کردن

To do one's best to try as hard as possible حداکثر سعی خود را کردن

To do someone down to speak badly of him to others

To do the food to prepare or cook it غذا درست کردن

To do someone good to benefit to oneself (چیزی) برای کسی خوب بودن

To do one's hair to comb it شانه کردن مو

Nothing doing no( in answer to a request) پاسخ نه به درخواست کسی دادن

To do the room(s) / the house to clean it اتاق یا خانه را تمیز ومرتب کردن

To do a subject to study it درسی را خواندن  

Type 2

If I had time, I would help you.

Type 3

If I had had time, I would have helped you.